Heb je spaargeld of beleggingen in box 3? Dan krijg je in 2025 en 2026 mogelijk te maken met belasting op basis van fictief of werkelijk rendement. Vooral voor spaarders en beleggers kan dat flink verschil maken in hoeveel belasting je betaalt. De overheid werkt namelijk aan een nieuw systeem voor box 3 waarbij niet langer alleen wordt gekeken naar een fictief rendement, maar steeds meer naar het werkelijke rendement dat je hebt behaald.
De regels rondom box 3 zijn op dit moment volop in beweging. De Belastingdienst gebruikt voorlopig nog het huidige systeem met fictieve rendementen, maar door uitspraken van de Hoge Raad moet in sommige gevallen ook rekening worden gehouden met het werkelijke rendement.
Wat is fictief rendement in box 3?
Bij fictief rendement gaat de Belastingdienst uit van een geschat rendement op je vermogen. Er wordt dus aangenomen dat je een bepaald percentage winst maakt op bijvoorbeeld spaargeld of beleggingen, ook als dat in werkelijkheid anders is. Dat systeem wordt al jaren toegepast in box 3. In 2026 is het voorlopige fictieve rendement voor beleggingen 6,00%, voor spaargeld 1,28% en voor schulden 2,70%. Over dit percentage betaal je 36% belasting.
Daarnaast geldt er een heffingsvrij vermogen, waardoor een deel van je vermogen buiten de belasting blijft. Voor veel mensen werkt dit systeem prima als het werkelijke rendement ongeveer overeenkomt met de percentages van de Belastingdienst. Maar heb je minder rendement gehaald of zelfs verlies gemaakt? Dan kan belasting betalen over een fictief rendement in box 3 oneerlijk voelen.
Wanneer geldt het werkelijke rendement?
Door eerdere uitspraken van de Hoge Raad moet de Belastingdienst rekening houden met situaties waarin het werkelijke rendement lager ligt dan het fictieve rendement. Daardoor ontstaat vanaf de aangifte over 2025 meer ruimte om uit te gaan van wat je echt hebt verdiend. Werkelijk rendement betekent dat wordt gekeken naar echte inkomsten uit vermogen, zoals ontvangen rente, dividend, huurinkomsten of koerswinst op beleggingen.
Ook waardedalingen of tegenvallende resultaten kunnen hierbij meetellen. Dat kan voordelig zijn als je beleggingen minder goed hebben gepresteerd of als spaarrentes laag zijn gebleven.
Hoe werkt de keuze tussen fictief en werkelijk rendement?
Je hoeft gelukkig niet zelf ingewikkelde berekeningen te maken. Het aangifteprogramma van de Belastingdienst vergelijkt namelijk beide systemen met elkaar. Blijkt je werkelijke rendement lager dan het fictieve rendement? Dan kun je mogelijk in aanmerking komen voor belastingheffing op basis van het lagere werkelijke rendement. Wel is het belangrijk dat je je gegevens volledig invult. Vooral wanneer je gebruik wilt maken van belasting op basis van werkelijk rendement, moet de Belastingdienst voldoende informatie hebben over je inkomsten en rendementen.
De vergelijking tussen fictief en werkelijk rendement is namelijk minder simpel dan veel mensen denken. Bij fictief rendement geldt namelijk wel een heffingsvrij vermogen, terwijl dat bij werkelijk rendement anders kan uitpakken. Daardoor kan fictief rendement in box 3 soms alsnog voordeliger zijn, zelfs wanneer je in werkelijkheid minder hebt verdiend.
Waarom blijft box 3 zoveel discussie opleveren?
De discussie over rendement in box 3 speelt al jaren. Vooral spaarders vonden het oneerlijk dat zij belasting moesten betalen over rendement dat zij door de lage spaarrente niet haalden. Uitspraken van de Hoge Raad dwongen de overheid daarom tot aanpassingen van het systeem. Tegelijk is een nieuw stelsel ingewikkeld, omdat vermogen uit veel verschillende onderdelen kan bestaan, zoals spaargeld, beleggingen, crypto en vastgoed.
Wat verandert er in box 3 in 2026?
Ook in 2026 blijft het box 3-systeem voorlopig nog een tussenoplossing. De overheid werkt ondertussen verder aan een volledig nieuw stelsel waarbij belasting wordt geheven op basis van werkelijk rendement. De bedoeling is dat uiteindelijk niet meer wordt gewerkt met vaste fictieve percentages, maar met het rendement dat je daadwerkelijk hebt behaald.
Dat moet zorgen voor een eerlijker systeem waarbij spaarders en beleggers minder snel belasting betalen over rendement dat ze nooit hebben gehad. Toch is nog niet alles definitief. In de Tweede Kamer wordt hierover nog volop gesproken, daardoor kunnen de regels de komende tijd nog veranderen.
Wat betekent dit voor jou?
Heb je vermogen in box 3? Dan is het slim om de ontwikkelingen goed in de gaten te houden. Vooral in 2025 en 2026 kan het verschil tussen fictief en werkelijk rendement invloed hebben op hoeveel belasting je uiteindelijk betaalt. Voor mensen met vooral spaargeld kan werkelijk rendement gunstiger zijn als de spaarrente lager ligt dan het fictief rendement in box 3.
Beleggers kunnen juist meer verschillen merken doordat koerswinsten en waardestijgingen een grotere rol gaan spelen. De verwachting is dat box 3 de komende jaren steeds verder verschuift richting belasting op werkelijk rendement. Maar zolang de Tweede Kamer nog over het nieuwe systeem praat, kunnen de regels nog veranderen.
Disclaimer
In dit artikel worden affiliate links gebruikt. Hiervoor ontvangt One Broke Girl soms een vergoeding. Jij betaalt niets extra.
